Zostań rodzicem zastępczym
„Kiedy śmieje się dziecko śmieje się cały świat”
Janusz Korczak
Opracowanie:
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie Góra - Zespół ds. rodzinnej pieczy zastępczej
Źródło:
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011r.
o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
(Dz. U. z 2025r., poz. 49 t.j. )
Rodzicielstwo zastępcze
Piecza zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców biologicznych i jest okresem przejściowym.
Piecza zastępcza dzieli się na rodzinną i instytucjonalną.
Rodzinna piecza zastępcza to: rodzina zastępcza spokrewniona (tworzą je dziadkowie lub rodzeństwo dziecka). Rodzina zastępcza niezawodowa (tworzą je niebędący przodkami i rodzeństwem dziecka). Rodzina zastępcza zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna (w takiej rodzinie może przebywać maksymalnie 3 dzieci). Rodzinny dom dziecka (jest rodzinną formą pieczy zastępczej tworzoną dla maksymalnie 8 dzieci).
Instytucjonalna piecza zastępcza to: placówki opiekuńczo – wychowawcze.
Rodzina zastępcza realizując swoje zadania współpracuje z organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej, koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej oraz ośrodkiem adopcyjnym.
Jak utworzyć rodzinę zastępczą ?
Rodzinę zastępczą tworzą osoby – małżeństwo lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, które zapewniają dziecku, pozbawionemu opieki ze strony rodziców, całodobową opiekę i wychowanie, w szczególności:
1. traktują dziecko w sposób sprzyjający poczuciu godności i wartości osobowej,
2. zapewniają dostęp do przysługujących świadczeń zdrowotnych,
3. zapewniają kształcenie, wyrównywanie braków rozwojowych i szkolnych,
4. zapewniają rozwój uzdolnień i zainteresowań,
5. zaspokajają jego potrzeby emocjonalne, bytowe, rozwojowe, społeczne i religijne,
6. zapewniają ochronę przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie prywatne dziecka,
7. umożliwiają kontakt z rodzicami i innymi osobami bliskimi, chyba że sąd postanowi inaczej.
Pieczę zastępczą organizuje powiat. Dlatego też osoby zainteresowane (kandydaci) powinny udać się do jednostki organizacyjnej samorządu terytorialnego jaką jest organizator rodzinnej pieczy zastępczej w celu złożenia wniosku. W Powiecie Górowskim funkcję tę pełni Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Górze, w którym wyznaczono Zespół ds. rodzinnej pieczy zastępczej.
Rodzinę zastępczą mogą tworzyć osoby – małżeństwo lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim. Wstępni (przodkowie dziecka) lub rodzeństwo dziecka umieszczonego w rodzinie, tworzą rodzinę zastępczą spokrewnioną. Natomiast niebędący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka tworzą rodzinę zastępczą niezawodową lub zawodową.
Kandydaci, po złożeniu wniosku, przechodzą procedurę kwalifikacyjną, która polega na weryfikacji formalnej dokumentów tj. badań psychologicznych, wywiadzie pedagogicznym, wizytacji w miejscu zamieszkania oraz szkoleniu.
W przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodów.
Organizator rodzinnej pieczy zastępczej kieruje kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka na szkolenie, po przeprowadzeniu oceny pod względem spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 w/w ustawy.
Kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzonego przez ośrodek adopcyjny.
Kto może być rodziną zastępczą?
1. Pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które:
1.) dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;
2.) nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;
3.) wypełniają obowiązek alimentacyjny – w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;
4.) nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych
5.) są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone:
a. zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej;
b. Opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawiona przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2 letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym
6.) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
7.) zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:
a.) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,
b.) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,
c.) wypoczynku i organizacji czasu wolnego
Pomoc finansowa
Prowadzenie rodziny zastępczej wiąże się z finansowym wsparciem. Dlatego co miesiąc rodzina zastępcza otrzymuje świadczenie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Zgodnie z ustawą o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. Ust 2025 poz. 49 ze zm.) świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej jest, nie niższe niż:
1. 1 075 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej
2. 1 628 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej niezawodowej, zawodowej i rodzinnym domu dziecka niezależnie od dochodu dziecka.
Rodzinie zastępczej na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz na dziecko umieszczone na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich przysługuje dodatek nie niższy niż kwota 328 zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania tego dziecka.
Osobom rozpoczynającym pełnienie funkcji jako rodzina zastępcza zawodowa oraz prowadzącym rodzinny dom dziecka przysługuje miesięczne wynagrodzenie nie niższe niż kwota 4 100 zł., które w trakcie wykonywanej pracy podlega waloryzacji.
Rodzinie zastępczej oraz prowadzącym rodzinny dom dziecka starosta może przyznać:
1. Dofinansowanie do wypoczynku poza miejscem zamieszkania
2. Świadczenia na pokrycie kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka – jednorazowo
3. Świadczenie na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki – jednorazowo lub okresowo
4. Środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnym.
Broszura- zostań rodzicem zastępczym- POBIERZ [PDF - 340 KB]
Kontakt
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Górze
Organizator Rodzinnej Pieczy Zastępczej
ul. Armii Polskiej 8
56 – 200 Góra
Tel. 65 65 00 999
Pn. 8.00 – 16.00
Wt. – Pt. 7.00 – 15.00
